Mobilidade, comunicación, localización e asistencia persoal as 24 horas
A filosofía de servizo de
Vivofácil xorde para dar resposta ás necesidades da sociedade no século XXI. Este século pode considerarse o marco temporal dun mundo distinto, con necesidades sociais e colectivas diferentes.
O noso obxectivo primordial é sermos capaces de dar resposta ás novas necesidades asistenciais que hoxe teñen as persoas, as familias e as persoas dependentes.
Xeración sénior e as súas novas necesidades
O papel dos membros da familia cambiou. O home e a muller teñen, por igual, as súas propias aspiracións persoais e profesionais, que ademais hoxe están amparadas pola lei de igualdade.
A familia, como unidade básica de convivencia na que se articula a sociedade, require as mesmas atencións de sempre, e mesmo máis, porque determinados cambios sociais fomentaron a necesidade de coidados intensivos para determinados familiares.
Estes cambios sociais no século actual propiciaron a aparición dun contorno de cambio, no que floreceron novos valores e, polo tanto, novas necesidades. A todos estes cambios contribuíron enormemente os avances que se están a producir no campo da medicina, da investigación científica e da atención da sociedade a novas patoloxías que antes se atopaban máis esquecidas.
Novo paradigma na asistencia ás persoas maiores
1. Aumento crecente da poboación maior, que se duplicou nos últimos 30 anos e alcanzou a cifra de máis de 6,6 millóns de maiores de 65 anos no ano 2000.
2. A xeneralización na nosa sociedade do denominado «envellecemento do envellecemento», é dicir, o aumento imparable do número de maiores de 80 anos, que tamén se duplicou nos últimos 20 anos. Debemos ter en conta que a porcentaxe de persoas dependentes entre os maiores de 80 anos triplica a porcentaxe de dependentes maiores de 65 anos.
3. A incorporación masiva da muller ao mercado laboral, cun incremento moi importante desde 1995, coa conseguinte modificación das estruturas familiares e dos datos de atención ás persoas dependentes.
4. O aumento das esixencias profesionais nun contexto de enorme competencia empresarial e mundial obriga o país e as empresas a contar con todos os recursos humanos dispoñibles para seren competitivos. A isto súmase tamén a cada vez máis relevante «escaseza de talento», que fai que unha sociedade como a actual non poida desaproveitar todo o potencial persoal ao seu alcance.
CAMBIOS NA ESTRUTURA FAMILIAR E ATENCIÓN ÁS PERSOAS DEPENDENTES
Esta transformación social que mencionamos no capítulo anterior incide principalmente na cultura social e nas formas de organización familiar.
España, xunto con outros países do contorno latino, como Italia e, en menor medida, Francia, partía dun concepto «familista» da atención ás necesidades e aos coidados das persoas, de tal xeito que a obriga de prestar coidados ás persoas maiores e dependentes adoitaba quedar fóra da cobertura a través de mecanismos públicos. Estas tarefas e obrigas eran asumidas polas propias familias, ao entenderse como unha obriga inherente á persoa en canto membro do grupo familiar.
Porén, como mencionamos anteriormente, este modelo tradicional evolucionou nos últimos anos cara a un modelo de maior independencia e autonomía entre os seus membros. Estase producindo un acceso irreversible de todos os seus membros ao mercado laboral e, polo tanto, un afastamento de todos os servizos que habitualmente quedaban dentro da «casa» (tarefas domésticas, atención ás persoas maiores, coidados persoais das persoas dependentes, etc.).
Ao mesmo tempo, a sociedade e a empresa actuais esixen un incremento acelerado das esixencias profesionais que, ante o aínda inmaduro desenvolvemento das políticas de conciliación, tamén conducen ao afastamento dos modelos clásicos de atención. E, finalmente, o acelerado e estresante ritmo de vida dos nosos días fai dificilmente viable compaxinar dúas tarefas tan esixentes pola intensidade e o número de horas de atención, como son as actividades profesionais e o coidado das persoas dependentes, maiores e nenos.
Ademais de todos os condicionantes sociais anteriores, en marzo de 2007 entrou en vigor a Lei de igualdade efectiva entre homes e mulleres, cuxos postulados e principios entran en evidente contradición coa atención a todos estes colectivos por parte das mulleres das súas propias familias, que vían así minguadas as súas posibilidades de integrarse e desenvolverse no mundo profesional. Por todo iso, en Alares considerabamos absolutamente necesario desenvolver produtos e servizos de apoio ás familias.
A LEI DE DEPENDENCIA
O B.O.E. publicou o día 15 de decembro de 2006 a Lei 39/2006, de promoción da autonomía persoal e atención ás persoas en situación de dependencia, que entrou en vigor o día 1 de xaneiro de 2007.
Esta lei recoñece por primeira vez no noso país un dereito subxectivo das persoas en situación de dependencia a recibir prestacións que se axusten ás súas necesidades
Como premisa sociolóxica sobre a necesidade desta lei entre a poboación española, sinalaremos o seguinte:
A enquisa do Centro de Investigacións Sociolóxicas do ano 2004 sinalaba que:
- O 68,5 % dos españois citaban o apoio ás persoas dependentes entre as tres medidas máis importantes que debería adoptar o Goberno para facilitar a vida familiar.
- O 70% da poboación móstrase partidario de asumir subas de impostos se estes se destinan a incrementar os servizos sociais de atención.
Desde o noso punto de vista como entidade especializada na asistencia familiar, a lei de dependencia distingue os servizos que recoñece segundo a súa finalidade.
Unha finalidade estaría orientada aos Servizos de Promoción da Autonomía Persoal, nos que destaca como recurso estrela a teleasistencia, regulada no artigo 15 da lei.
Outra finalidade da lei está encamiñada á prestación efectiva de servizos de atención e coidado, cos recursos específicos dos servizos de axuda a domicilio, centros de día e de noite e servizos de atención residencial. A especificidade desta última tipoloxía de servizos é que atende necesidades indefinidas ou crónicas de persoas dependentes previamente valoradas como tales.
Porén, quedan fóra da protección da lei de dependencia todas aquelas situacións puntuais de necesidade doutras persoas e familias que non se atopen nunha situación permanente de dependencia. Exemplos de todo isto son, por exemplo: situacións postoperatorias, convalecencias médicas, períodos de repouso, enfermidades temporais de nenos, menores que se atopan sós determinadas horas do día, situacións de violencia de xénero e outras situacións similares.
A todas estas necesidades puntuais ou temporais de atención podemos darlles resposta a través da tecnoloxía aplicada aos servizos clásicos de teleasistencia, o que desenvolveremos a partir de agora.
SERVIZOS PARA A PROMOCIÓN DA AUTONOMÍA PERSOAL: A TELEASISTENCIA DO SÉCULO XXI
Previamente gustaríanos sinalar dúas cuestións importantes de cara á definición da nova teleasistencia.
Que servizos debe cubrir?
Baseándonos en diversos traballos de investigación da Fundación Alares, dedicada á investigación e promoción de diversos temas como a discapacidade e a dependencia, entre as persoas usuarias do servizo de teleasistencia e os seus familiares detectamos unha demanda crecente de servizos que dean resposta ás necesidades actuais, como son:
- Necesidades de control e vixilancia ante situacións de emerxencia, motivadas por circunstancias excepcionais e tamén pola vida cotiá.
- Servizos que dean resposta ás necesidades circunstanciais do día a día da persoa maior ou dependente que vive soa (situacións de enfermidade, postoperatorios,…)
- Servizos individualizados e adaptados ás necesidades de cada persoa e axustados á súa situación persoal.
- Servizos vinculados especificamente a certos colectivos, como persoas con discapacidade, menores, vítimas da violencia de xénero, etc.
Con que Tecnoloxía?
A tecnoloxía de localización fiable e teleasistencia móbil está a desenvolverse moi rapidamente, pero aínda é insuficiente. Ademais, debemos ter presente que non todos os usuarios requiren as mesmas prestacións tecnolóxicas, senón que estas deben ser adecuadas ao servizo que se pretende cubrir e, especialmente, deben estar acordes coas necesidades e o grao de dependencia do usuario final.
A teleasistencia tradicional que ofrece
Paco, o teu asistente de confianza no fogar é un servizo que ofrece ao usuario, as 24 horas do día, comunicación bidireccional cun centro especializado de resposta e atención, así como unha resposta inmediata ante determinados acontecementos, ben directamente ou ben mobilizando recursos externos.
Como principal vantaxe deste servizo destacamos que achega SEGURIDADE ao usuario na súa casa, así como o control e a asistencia mencionados as 24 horas do día, os 365 días do ano. Ao mesmo tempo, permite que a persoa manteña a súa autonomía e independencia dentro do fogar, unha motivación útil para o usuario e a súa familia, e tamén achega tranquilidade.
Porén, este recurso presenta un inconveniente ou deficiencia: a falta de mobilidade. É un recurso limitado espacialmente ao domicilio do usuario e non permite a comunicación, o control nin a asistencia sociosanitaria dentro e fóra da súa casa.
A TELEASISTENCIA MÓBIL
A filosofía que debe guiar o deseño dun sistema adecuado de teleasistencia móbil debe ser a de complementar e eliminar as deficiencias da teleasistencia no fogar, permitindo a máxima liberdade, autonomía e seguridade da persoa. Igualmente, e como elementos definitorios dun bo sistema de teleasistencia, destacamos como características esenciais as seguintes:
a) Mobilidade: control dentro e fóra da casa
b) Localización fiable: sistema A-GPS compatible con GSM-LBS
c) Comunicación: poden chamarlle e el pode chamar. É un teléfono móbil sen teclas nin números, fácil de usar.
Evidentemente, todas estas condicións só son viables se se produce unha evolución acorde da tecnoloxía que mellore cada un destes procesos.
A evolución, ademais, debe basearse en permitir a máxima mobilidade do usuario coa mellora das prestacións. Tamén debe ser totalmente fiable en materia de localización coa introdución das tecnoloxías que mencionaremos máis adiante. Así mesmo, debe ser competitiva en prezo, de maneira que a converta nun recurso accesible para a maioría da poboación e non limite o seu uso. E, finalmente, tamén destacamos como factor clave da teleasistencia móbil a eficiencia da batería, que historicamente se viu moi minguada polos sistemas de localización GPS.
Todos estes factores evolucionaron moi rapidamente nos últimos tempos e actualmente permítennos dispor de equipos que cumpren todas as condicións e especificacións técnicas mencionadas anteriormente.
Análise do sistema de localización
Toda esta parte do traballo do proxecto de localización foi realizada por Alares xunto coa empresa NAVENTO, compañía do Grupo Avanzit, líder no campo da investigación e innovación en materia de localización. Non obstante, todas as premisas de traballo se estableceron tendo en conta os estudos e a experiencia no ámbito sociosanitario da empresa Alares. Como primeiro condicionante, establecemos que é necesario garantir o máximo posicionamento ou localización do dispositivo en situacións de emerxencia. Porén, ata hai moi pouco tempo, a simple integración de A-GPS nun dispositivo portátil e pequeno non era suficiente por si mesma para garantir un servizo que permitise a máxima seguridade de localización.
Só a combinación da tecnoloxía A-GPS, un sistema de localización con dispositivo asistido, combinada cunha serie de factores clave na definición, concepción e deseño do dispositivo, permite alcanzar todas as prestacións desexadas.
Coa periodicidade que se estableza, o sistema transmite a súa localización e a lectura da velocidade dun acelerómetro mediante GPRS a un servidor central, onde, ademais da Central de Teleasistencia, cada usuario autorizado pode consultala e vela a través do seu teléfono móbil GPRS ou do seu PC, nunha interface desenvolvida sobre Google Maps. Este dispositivo permite obter un informe co ID do mecanismo (e permite seguir varios á vez), coa data, a hora, a situación, a velocidade nese momento e o nivel de carga da batería.
Para o desenvolvemento técnico do sistema partiuse das seguintes hipóteses de desenvolvemento:
- No primeiro punto, o A-GPS garante ao 100 % a localización en exteriores, mentres que no interior de lugares pechados como aparcadoiros, metros, edificios, etc., non se garante ao 100 % a dispoñibilidade da localización.
- Partindo desta premisa, identifícanse diferentes escenarios de uso para o usuario:
1. No estado 1 o usuario atópase no exterior, na rúa, nun coche, etc., en estado de localización permanente (cun estado de localización por satélite GPS garantido).
2. No estado 2 o usuario atópase na súa casa, nun edificio, nun garaxe, … , onde a cobertura mediante GPS non está garantida ao 100 %. Neste suposto, o sistema memoriza a última posición do dispositivo móbil que recibiu o sinal do satélite e mantena rexistrada durante o tempo en que non está localizado. Así mesmo, o dispositivo volve activarse e memoriza o primeiro punto no que o satélite volve recibir o sinal do dispositivo. Deste xeito obtéñense dous puntos de localización, coa última e a primeira posición, e ao mesmo tempo combínanse eses dous momentos cos sistemas tradicionais de localización por celas (LBS) GSM.
Coa combinación dos dous estados mencionados no funcionamento do dispositivo localizador, maximízase a seguridade en todos os servizos de teleasistencia móbil, especialmente nos de localización de persoas maiores e dependentes con necesidades especiais alí onde se atopen, en calquera parte do mundo.
Esta tecnoloxía permite utilizar a localización como algo cotián, con localizadores portátiles, cómodos e autónomos, e utilizalos a través de Internet ou dun teléfono móbil con tecnoloxía GPRS.
Todos os estudos de desenvolvemento mencionados permitiron madurar todas as potencialidades que aseguran a localización da persoa no 100 % dos casos.
Porén, quedaba pendente resolver outro dos problemas importantes do localizador: o consumo de enerxía.
O funcionamento do dispositivo seguindo os pasos que describimos nos Estados 1 e 2 require que o GPS funcione de forma continua, con localizacións constantes punto por punto, o que penalizaba considerablemente o aforro de enerxía do mecanismo.
Por iso, todos os estudos realizados estaban encamiñados a introducir factores de baixo consumo que permitisen lograr importantes aforros de enerxía para aumentar a autonomía.
Con ese propósito introducíronse dous factores de corrección:
A. Factor 1: Modo de maximizar a autonomía: o localizador funciona única e exclusivamente cando o propio Usuario preme o botón de emerxencia, chama á central de teleasistencia ou esta lanza un sinal de localización do Usuario.
B. Factor 2: Sensor de movemento. O dispositivo está en modo de moi baixo consumo cando detecta que non se produce ningún movemento, mentres o sistema GSM para realizar chamadas de voz permanece sempre acendido.
A combinación simultánea destes dous factores permite que a batería dure ata 4 días.
O RESULTADO FINAL
A combinación conxunta de todos estes desenvolvementos, xunto co traballo desenvolvido por Alares e Navento, deu como resultado definitivo o Equipo que comercialmente chamamos: GHOST.
Este resultado combinou o coñecemento de Alares® sobre as necesidades dos Usuarios que precisan mobilidade coa tecnoloxía, o desenvolvemento do equipo e o sistema de localización A-GPS realizado por Navento. Ademais, a configuración da cartografía mundial realizouse mediante un acordo con Google para achegar os seus mapas e cartografías mundiais de uso sinxelo (Google Maps).
A definición de todos os servizos asistenciais foi realizada por Alares a través da nosa experiencia en servizos privados de asistencia ás persoas e, especialmente, ao colectivo de persoas dependentes. Tamén foron de vital importancia os resultados do programa de investigación das necesidades das persoas dependentes levado a cabo pola Fundación Alares. Igualmente, foi de gran utilidade a definición das necesidades e requisitos específicos das persoas enfermas de alzhéimer, para o que contamos coa colaboración de AFAL Contigo (Asociación Nacional de Alzhéimer).
En canto ás características principais do equipo de Teleasistencia Móbil Alares-Ghost, son as seguintes:
- Peso: 94 gramos.
- Dimensións: 96,5 x 43,5 x 27,5 mm.
- Configúrase como un teléfono móbil normal que permite recibir e realizar chamadas.
- Dispón dun botón de emerxencia, grande e fácil de recoñecer.
- Ten 3 botóns de chamadas directas (a través de 3 números programados).
- Dispón de mans libres configurable.
- Conta cun micrófono de alta sensibilidade e omnidireccional.
- Ten avisos sonoros e luminosos de chamadas.
- Programación remota garantida a través de GPRS.
- Prezo total do equipo inferior a 200 €
Como característica diferencial e específica, dispón da programación dun sensor de movemento, de inactividade e de caídas, o que permite detectar posibles caídas ou accidentes do usuario do teléfono. Tamén consideramos conveniente introducir unha batería adicional para situacións particulares de usuarios que requiran un uso intenso, acoplándoa ao sistema.
A través do sistema de localización cartográfica con mapas, o dispositivo Ghost ten a posibilidade de configurar zonas de seguridade predefinidas. Este dispositivo é especialmente útil naqueles supostos nos que queremos que o sistema emita un sinal cando o usuario sae dunha zona previamente definida (por exemplo, no caso de persoas con alzhéimer), porque esta localización en tempo real poderá estar autorizada por determinados familiares ou outras persoas con permiso (como un coidador profesional).
CONCLUSIÓNS
Desde o noso punto de vista, a Teleasistencia Móbil pode desempeñar hoxe un papel moi importante na nosa sociedade. Cremos que debe converterse nun recurso asistencial de primeira orde polas vantaxes que achega ás familias e aos seus integrantes, con papeis moi diferentes aos do pasado e nun contexto no que a mobilidade e, ao mesmo tempo, a soidade das persoas maiores son cada vez maiores. Achega a gran vantaxe de ofrecer resposta, seguridade e atención tanto dentro como fóra do domicilio da persoa que a utiliza, e serve como elemento de comunicación en calquera situación.
A teleasistencia móbil rompe as limitacións que presenta a teleasistencia tradicional no domicilio e é un recurso tecnolóxico de vangarda que permite a comunicación interxeracional e presta atención psicolóxica ante situacións de soidade. Ademais, a Teleasistencia Móbil Alares® con localización A-GPS permite cubrir tanto as necesidades indefinidas das persoas dependentes como as situacións puntuais de asistencia por enfermidade ou as situacións de convalecencia por postoperatorio.
Desde o punto de vista de Alares, o servizo de Teleasistencia móbil debería contribuír, ademais, a cubrir as necesidades da sociedade actual, combinando o servizo básico de atención de emerxencias e control cunha serie de servizos asistenciais puntuais que melloran a súa calidade de vida diaria e lle achegan autonomía e independencia. Deste xeito, o sistema de atención non quedaría limitado unicamente ao servizo de teleasistencia ante urxencias, senón que serviría para atender todas as súas necesidades específicas de atención no día a día.
Este catálogo de servizos sociosanitarios adicionais, que en Alares denominamos COBERTURA ASISTENCIAL FAMILIAR, componse do acceso, ante situacións de necesidade puntual, a servizos de axuda a domicilio con prestacións de atención persoal á persoa usuaria e prestacións de atención doméstica por enfermidade, postoperatorio, etc., incluíndo tamén servizos de tratamentos especializados (psicólogos, fisioterapeutas…). Tamén se inclúen servizos de selección de persoal de asistencia sociosanitaria e de asistencia no fogar, tanto para determinados períodos de tempo como con carácter indefinido.
Ademais, a Teleasistencia Móbil Alares® dá acceso preferente á xestión de servizos de pequenas reparacións no fogar, para responder ás necesidades urxentes que ocasionalmente poden presentarse no domicilio e que causan unha gran preocupación á persoa usuaria que se ve nesta situación.
Finalmente, gustaríanos destacar a inclusión no servizo de teleasistencia móbil Alares® do programa de 2ª opinión médica internacional para o diagnóstico de enfermidades graves e o seu tratamento, con absoluta reserva e confidencialidade para a persoa usuaria, así como do servizo de orientación telefónica médica, xurídica, psicolóxica, social e dietético-nutricional, atendido sempre por profesionais formados e experimentados, no que tamén está totalmente garantido o anonimato da persoa usuaria que fai uso destes servizos.
A combinación e o tratamento conxunto da teleasistencia e destes servizos sociosanitarios achegan unha maior Calidade de Vida, Seguridade, Independencia, Autonomía e Tranquilidade para a persoa usuaria e toda a familia.
